İhbar Tazminatı Nedir?
İhbar tazminatı, iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen tarafın karşı tarafa belirli bir süre önceden bildirim yapma yükümlülüğünü yerine getirmemesinin karşılığıdır. Yasal dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesidir. Bu süreye "ihbar süresi" denir ve işyerindeki kıdeme bağlı olarak değişir.
İhbar Süreleri
| Çalışma süresi | İhbar süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta (14 gün) |
| 6 ay - 1,5 yıl | 4 hafta (28 gün) |
| 1,5 - 3 yıl | 6 hafta (42 gün) |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta (56 gün) |
Hesaplama Mantığı
İhbar tazminatı = (günlük brüt ücret) × (ihbar süresi gün sayısı). Burada günlük brüt = aylık brüt / 30. Örneğin 4 yıllık kıdemli, aylık brüt 50.000 TL olan bir çalışan için: 50.000 / 30 × 56 = yaklaşık 93.333 TL brüt ihbar tazminatı.
Vergi Durumu
Önemli: İhbar tazminatı, kıdem tazminatından farklı olarak gelir vergisinden istisna değildir. Bu nedenle hesaplayıcımız hem artan oranlı gelir vergisini hem de damga vergisini (%0,759) brüt ihbar üzerinden uygular. Asgari ücret kadar gelir vergisi ve damga vergisi istisnası, ihbar süresine orantılı olarak hesaplanır.
Karşılıklı Yükümlülük
İhbar tazminatı tek taraflı değildir. İşten kendi rızasıyla ayrılan işçi de ihbar süresine uymadığı takdirde işverene aynı tutarda ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. Uygulamada bu tutar, işçinin son ücretinden mahsup edilebilir.
İhbar Süresi Kullanılırsa
İşveren bildirim süresini tanırsa, işçi bu süre boyunca normal şekilde çalışır ve ücretini alır; ayrıca ihbar tazminatı ödenmez. İş Kanunu m.27'ye göre işçinin haftada en az 2 saat iş arama izni kullanma hakkı vardır.
Sıkça Sorulan Sorular
- İhbar tazminatı nedir?
- İhbar tazminatı, iş sözleşmesini fesheden tarafın belirli bir süre önceden bildirim yapmamasının yaptırımıdır. 4857 sayılı İş Kanunu m.17 uyarınca, bildirim sürelerine uyulmaması halinde karşı tarafa o süreye karşılık gelen ücret kadar tazminat ödenir.
- İhbar süreleri ne kadar?
- İhbar süresi, işyerindeki kıdeme göre değişir: 6 aydan az: 2 hafta, 6 ay - 1,5 yıl: 4 hafta, 1,5 - 3 yıl: 6 hafta, 3 yıldan fazla: 8 hafta. Bu süreler ve buna karşılık gelen tazminat tutarı brüt ücret üzerinden hesaplanır.
- İhbar tazminatına kimler hak kazanır?
- İş sözleşmesi işveren tarafından bildirim süresine uyulmadan feshedilen işçi, ihbar tazminatı talep edebilir. Tersi de geçerlidir: bildirim süresine uymadan işten ayrılan işçi, işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.
- İhbar tazminatından hangi vergiler kesilir?
- İhbar tazminatı, kıdem tazminatından farklı olarak gelir vergisinden istisna DEĞİLDİR. Aylık brüt üzerinden artan oranlı gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi kesilir. SGK kesintisi yapılmaz. Asgari ücret istisnası ihbar süresine orantılı uygulanır.
- Performans kötü olduğu için işten çıkardılar, ihbar alabilir miyim?
- Evet — işveren haklı sebep olmaksızın (örneğin performansa dayalı, ekonomik gerekçeli) iş sözleşmesini feshederse ihbar süresi tanımak veya tazminat ödemek zorundadır. Haklı fesih sebepleri yalnızca İş Kanunu m.25/II'de sayılan ahlak ve iyiniyet kurallarına uymama gibi durumlardır.
- İhbar ve kıdem tazminatı birlikte alınır mı?
- Evet, koşullar oluşmuşsa her iki tazminat birlikte ödenir. İhbar tazminatı bildirim süresine uyulmamasının karşılığıdır; kıdem tazminatı ise işyerinde geçirilen sürenin karşılığıdır. Bunlar farklı hukuki dayanaklara sahiptir.
- İhbar tazminatı yerine ihbar süresi çalışılabilir mi?
- Evet. İşveren ihbar süresini tanırsa işçi bu süre boyunca normal şekilde çalışır ve ücretini alır; ayrı bir ihbar tazminatı ödenmez. Bu süre içinde işçinin haftada en az 2 saat 'iş arama izni' kullanma hakkı vardır.
- Belirli süreli sözleşmede ihbar tazminatı olur mu?
- Hayır. İhbar tazminatı sadece belirsiz süreli iş sözleşmelerinde uygulanır. Belirli süreli sözleşmelerde tarafların sözleşme sonuna kadar bekleme yükümlülüğü vardır; süreden önce haklı sebep olmaksızın fesih halinde 'bakiye süre alacağı' söz konusu olabilir.
Kaynaklar
- Mevzuat.gov.tr — 4857 sayılı İş Kanunu m.17 ve m.27
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. İhbar tazminatı uyuşmazlıklarınız için bir iş hukuku avukatına danışmanızı öneririz.