Brüt ve Net Maaş Nedir?
Brüt maaş, işveren ile çalışan arasında anlaşılan, hiçbir kesinti yapılmadan önceki toplam ücrettir. İş sözleşmesinde ve bordroda en üstte yer alır. Net maaş ise yasal kesintiler (SGK işçi primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi, damga vergisi) yapıldıktan sonra çalışanın eline geçen tutardır.
İş başvurularında genellikle brüt maaş üzerinden konuşulur; ancak çalışanın bütçesini ilgilendiren tutar nettir. Brüt-net farkı, ortalama olarak %20-35 arasındadır; vergi dilimlerinin yukarısında çalışan üst gelirlilerde fark daha da açılır.
Maaştan Hangi Kesintiler Yapılır?
1. SGK İşçi Primi (%14)
Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödenen işçi payı. Brüt maaşın %14'ü kadar kesilir. Bu prim sayesinde emeklilik, sağlık, malullük ve iş kazası haklarınız oluşur. Aylık brüt maaşın SGK tavanını aşması durumunda, tavanı aşan kısma SGK kesintisi uygulanmaz. 2026 SGK tavanı, asgari ücretin 7,5 katı olarak belirlenmektedir.
2. İşsizlik Sigortası Primi (%1)
İşten çıkarılma durumunda İŞKUR tarafından geçici ödenek yapılmasını sağlayan sigorta. Çalışan, brüt maaşının %1'ini öder. İşveren ayrıca %2 ve devlet de %1 katkı sağlar.
3. Gelir Vergisi
Türkiye'de gelir vergisi artan oranlı dilim sistemi ile alınır. Yıllık kümülatif vergi matrahınız arttıkça daha yüksek dilime girer ve net maaşınız yıl ortasında azalmaya başlayabilir. Hesaplayıcımız yıllık matrah üzerinden hesap yapar, bu nedenle yıl ortalaması aylık net görürsünüz.
4. Damga Vergisi (%0,759)
Bordrodan kesilen, brüt maaşın binde 7,59'u oranındaki sabit kesinti. Asgari ücrete denk gelen kısım damga vergisinden istisnadır.
Asgari Ücret İstisnası
2022 yılından itibaren tüm ücretli çalışanların maaşının asgari ücrete denk gelen kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden istisnadır. Bu sayede asgari ücretli işçiler bu vergilerden tamamen muaftır; üstü maaş alanların ise asgari ücret kadar kısmı istisna tutulur ve aylık nete pozitif yansır.
2026 Gelir Vergisi Dilimleri
Aşağıdaki tablo 2026 yılı için yıllık kümülatif gelir vergisi matrahına uygulanan oranları gösterir. Aylık matrah, yıl içinde biriktikçe bir üst dilime geçebilir.
| Yıllık Vergi Matrahı | Vergi Oranı |
|---|---|
| 0 — 158.000 TL | %15 |
| 158.001 — 330.000 TL | %20 |
| 330.001 — 1.200.000 TL | %27 |
| 1.200.001 — 4.300.000 TL | %35 |
| 4.300.001 TL ve üzeri | %40 |
Adım Adım Örnek Hesaplama
50.000 TL brüt aylık maaş için 2026 hesabı:
- Brüt aylık: 50.000 TL
- SGK İşçi primi (%14): 50.000 × 0,14 = 7.000 TL
- İşsizlik sigortası (%1): 50.000 × 0,01 = 500 TL
- Aylık vergi matrahı: 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500 TL
- Yıllık matrah: 42.500 × 12 = 510.000 TL
- Yıllık vergi: İlk dilim (158.000 × 0,15) + 2. dilim ((330.000 − 158.000) × 0,20) + 3. dilim ((510.000 − 330.000) × 0,27) ≈ 23.700 + 34.400 + 48.600 = 106.700 TL
- Aylık ortalama vergi: 106.700 / 12 ≈ 8.892 TL
- − Asgari ücret istisnası gelir vergisi: yaklaşık 3.316 TL
- Net gelir vergisi: 8.892 − 3.316 ≈ 5.576 TL
- Damga vergisi (%0,759): 50.000 × 0,00759 = 379,5 TL
- − Asgari ücret istisnası damga: yaklaşık 197 TL
- Net damga vergisi: 379,5 − 197 ≈ 182,5 TL
- Aylık net maaş: 50.000 − 7.000 − 500 − 5.576 − 182,5 ≈ 36.741 TL
Yukarıdaki örnekteki rakamlar, hesaplayıcımızın gösterdiği yıllık ortalama nettir; aylar arası kümülatif vergi etkisi gerçek bordroda görülecektir.
Sıkça Sorulan Sorular
- Brüt ve net maaş arasındaki fark nedir?
- Brüt maaş, işverenin işçiye anlaşılan toplam ücreti olup, vergi ve sigorta kesintileri yapılmadan önceki tutardır. Net maaş ise SGK işçi primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra çalışanın eline geçen tutardır.
- 2026 gelir vergisi dilimleri nelerdir?
- 2026 vergi dilimleri (yıllık kümülatif matrah üzerinden): 158.000 TL'ye kadar %15, 330.000 TL'ye kadar %20, 1.200.000 TL'ye kadar %27, 4.300.000 TL'ye kadar %35, üzeri %40. Bu dilimler Resmî Gazete'de yayımlanan resmi değerlerle güncellenir.
- SGK işçi primi ne kadar kesilir?
- Sosyal Sigortalar İşçi Primi, brüt maaşın %14'üdür. Aylık SGK tavanı, aylık asgari ücretin 7,5 katı kadardır; tavanı aşan kısma SGK kesintisi uygulanmaz.
- İşsizlik sigortası primi nedir?
- İşsizlik sigortası işçi payı, brüt maaşın %1'idir. İşveren ayrıca %2 + %1 (Devlet katkısı) öder. Sigortalı çalışan, koşullar oluşursa İŞKUR aracılığıyla işsizlik ödeneğinden yararlanabilir.
- Damga vergisi nasıl hesaplanır?
- Bordro üzerinden damga vergisi, brüt maaşın %0,759 (binde 7,59) oranındadır. Ayrıca asgari ücret tutarındaki kısım damga vergisinden istisnadır.
- Asgari ücret gelir vergisi istisnası nedir?
- 2022 yılından itibaren tüm ücretli çalışanların maaşlarının asgari ücrete denk gelen kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır. Bu nedenle aynı brüt maaşta net, AGİ döneminden daha yüksektir.
- AGİ (Asgari Geçim İndirimi) hâlâ uygulanıyor mu?
- Hayır. 1 Ocak 2022 itibarıyla AGİ kaldırılmış, yerine asgari ücretin tüm ücretli çalışanlar için gelir ve damga vergisinden istisna tutulması uygulamasına geçilmiştir. Medeni durum ve çocuk sayısı artık bordro hesabını etkilememektedir.
- Yıl içinde net maaşım neden değişir?
- Türkiye'de gelir vergisi, yıllık kümülatif vergi matrahı üzerinden hesaplanır. Yıl içinde toplam gelirin artmasıyla daha yüksek bir vergi dilimine geçilebilir; bu nedenle aynı brüt maaşa rağmen yılın ikinci yarısında net daha düşük olabilir.
- BES otomatik katılım kesintisi de var mı?
- Otomatik BES kesintisi (genellikle %3) bu hesaplamaya dahil değildir, kullanıcı tercihine bağlıdır ve cayma hakkı vardır. Brüt-net hesabı yalnızca yasal kesintileri içerir.
- Bu hesap kesin sonuç verir mi?
- Hesaplayıcı resmi oranlarla çalışır ancak bordrolar; özel sözleşme şartları, ek ödemeler (yemek, yol, ikramiye), BES ve özel kesintilere göre değişebilir. Kesin sonuç için bordronuzu mali müşavirinizle teyit edin.
Kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) — Gelir vergisi dilimleri ve mevzuat
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) — SGK prim oranları ve tavan
- Resmî Gazete — Asgari ücret tespit komisyonu kararı
- İŞKUR — İşsizlik sigortası uygulamaları
Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım veya mali müşavirlik tavsiyesi niteliği taşımaz. Kişisel durumunuza özgü kararlar için bir mali müşavire danışın. Hesaplama sonuçları resmî bordro yerine geçmez; özel sözleşme şartları, ek ödemeler, BES ve özel kesintiler hesaba dahil değildir.