Doğum İzni Hesaplama (Analık & Babalık)

Doğum İzni — Yasal Çerçeve

Türkiye'de doğum sebebiyle çalışana tanınan izinler 4857 sayılı İş Kanunu md. 74 ve 50'de düzenlenmiştir. Buna göre işçinin ücretli/ödenekli izin hakları:

• Analık izni (kadın): 16 hafta (çoğul gebelikte 18 hafta)
• Babalık izni (erkek): 5 gün (memurlukta 10 gün)
• Emzirme (süt) izni: Çocuk 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat
• Yarım çalışma: Çocuk 5 yaşına gelene kadar yarı zamanlı çalışma hakkı

Analık İzni Detayları

Esnek Kullanım — Doktor Raporu

Doktor raporu varsa, doğum öncesi süreyi 3 haftaya kadar indirip kullanmayan süreyi doğum sonrasına aktarabilirsiniz. Bu durumda toplam hafta sayısı değişmez ama süre tahsis esnekliği artar.

SGK Geçici İş Göremezlik Ödeneği

Analık izni süresince işveren ücret ödemez ama SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği alırsınız. Yaklaşık olarak son brüt maaşın 2/3'ü kadardır.

1. Doktor raporu doğum öncesi 8 (10) hafta öncesinde alınır
2. SGK'ya başvuru yapılır (e-Devlet veya şube)
3. Ödenek aylık veya tek ödeme olarak banka hesabınıza yatar

Emzirme (Süt) İzni Kullanımı

Anne, çocuk 1 yaşına gelene kadar:

• Günde 1,5 saat süt izni
• İki bölümde (sabah/öğle) veya tek bölümde kullanılabilir
• Çalışma saatinden sayılır; ücretten kesinti yok
• İşveren süre kullanma şeklini düzenleyebilir

Yasal Korumalar

• İşten çıkarılma yasak: Hamilelik, doğum izninde ve sonrası 4857/18 ile korunma var
• Tazminat: Yasaklı dönemde çıkarılırsanız ek kötü niyet tazminatı haklarınız vardır
• Yarım çalışma kabul zorunlu: 5 yaşına kadar yarı zamanlı talep zorunlu kabul edilir

Sıkça Sorulan Sorular

Analık izni kaç hafta?

4857 sayılı İş Kanunu md. 74'e göre tek gebelikte 16 hafta (8 doğum öncesi + 8 sonrası), çoğul gebelikte 18 hafta (10 + 8) ücretli analık izni vardır.

Babalık izni kaç gün?

Özel sektörde 5 gün, memurlukta 10 gün babalık izni vardır. Bu süreler ücretlidir ve eşin doğumundan itibaren başlar.

Doğum öncesi izni daha geç başlatabilir miyim?

Evet. Sağlık raporuyla doğum öncesi 3 haftaya kadar çalışabilirsiniz. Kullanılmayan süreyi (max 13 hafta) doğum sonrasına aktarabilirsiniz. Toplam 16 (veya 18) hafta sınırı korunur.

Doğum sonrası emzirme izni nedir?

Çocuk 1 yaşına gelene kadar anneye günde 1,5 saat süt (emzirme) izni verilir (md. 74). İlk 6 ay tam, sonra 1 yaşına kadar devam eder. Bu süre çalışma saatinden sayılır ve ücretliyse ücreti ödenir.

Yarım çalışma süresi (kısmi çalışma) ne demek?

Doğum sonrası analık izninin bitiminden sonra, çocuk 5 yaşını dolduruncaya kadar kadın işçi yarı zamanlı çalışma talep edebilir (4857 md. 13). İşveren bunu kabul etmek zorundadır.

Analık izni süresinde ücret alınır mı?

Hayır, işveren ücret ödemez ama SGK'dan 'geçici iş göremezlik ödeneği' alırsınız (genelde son brüt maaşın 2/3'ü kadar). Ödenek için SGK'ya başvuru ve doktor raporu gerekir.

İşten çıkartılma korkusu var mı?

Hayır, 4857 md. 18'de korunma vardır. Doğum izni öncesi, sırası ve sonrasında işten çıkartılmaya karşı yasal koruma vardır. İşten çıkarsanız tazminat hakkınız artar.

Erkek için doğum sonrası annenin ölümü gibi durumlar?

Eğer anne vefat ederse veya çocuk yetimseyse, baba 4857 md. 74/4 uyarınca analık iznine benzer bir izinle çocuğa bakabilir. Bu özel durumlardaki haklar geniştir.

Kaynaklar

• Mevzuat.gov.tr — 4857 sayılı İş Kanunu
• SGK — Geçici iş göremezlik ödeneği